Không ai lớn lên với mong muốn trở thành Gary Neville. Nhưng sẽ có những người trưởng thành với ước mơ trở thành Trent Alexander-Arnold hoặc Reece James. Vai trò của hậu vệ cánh đã thay đổi mạnh mẽ kể từ đầu thế kỷ này.
Ở những đội bóng hàng đầu, hậu vệ cánh là những cầu thủ ưu tiên tấn công, còn phòng ngự tính sau. Vị trí từng dành cho những trung vệ không được trọng dụng giờ đã trở thành nơi thi đấu của các cựu tiền vệ cánh và cầu thủ chạy cánh.
Khi Southgate lựa chọn đội hình tuyển Anh tham dự Euro 2020, hậu vệ phải là vị trí ông sở hữu chiều sâu lớn nhất. Các lựa chọn của tuyển Anh ở vị trí này là tốt nhất thế giới, với bốn hoặc năm cầu thủ thực sự đạt đẳng cấp quốc tế và sở hữu những phẩm chất khác nhau.
James, Alexander-Arnold, Kyle Walker, Kieran Trippier và Aaron Wan-Bissaka đều có thể là lựa chọn số một nếu thi đấu ở một thời kỳ khác. Max Aarons cũng đang thể hiện đủ tốt để gia nhập nhóm này.
Đây là lúc Southgate phải đối mặt với một bài toán khó. Tài năng dồi dào ở vị trí hậu vệ phải mang đến cho tuyển Anh nhiều phương án, nhưng đồng thời cũng đặt ra những câu hỏi: liệu việc loại hai hoặc ba trong số năm cầu thủ khỏi đội hình có phải là một sự lãng phí? Làm thế nào để tận dụng họ hiệu quả nhất?
Một trong những phương án đòi hỏi Southgate phải lùi lại một bước và thay đổi sơ đồ 4-3-3 mà ông ưa chuộng trong chiến dịch vòng loại đầy thuyết phục.
Hàng thủ ba người
Đây có thể được xem là một sự điều chỉnh chiến thuật vừa phải. Southgate từng làm điều này tại World Cup hai mùa hè trước, khi lựa chọn hàng thủ ba người với Walker đá trung vệ lệch phải và Trippier đảm nhiệm vai trò hậu vệ biên.
Trong kịch bản này, Alexander-Arnold sẽ là hậu vệ biên, qua đó giảm bớt gánh nặng phòng ngự — khía cạnh rõ ràng là điểm yếu nhất trong lối chơi của anh.
Wan-Bissaka là ứng viên phù hợp nhất cho vị trí của Walker. Cầu thủ thuộc biên chế Manchester City có rất ít cơ hội góp mặt trong đội hình dự Euro sau khi bị loại khỏi ba đợt triệu tập liên tiếp của tuyển Anh.
Đội hình này không có chỗ cho James hoặc Trippier, và cả hai đều không thể sánh với Alexander-Arnold về sức tấn công bên hành lang phải.
Nếu Southgate sử dụng hệ thống này khi bước vào giải đấu chính thức, nhiều khả năng James hoặc Trippier sẽ được triệu tập làm phương án dự phòng, đồng thời tuyển Anh sẽ mang theo đủ trung vệ để thay thế Wan-Bissaka nếu cần thiết.
Một biến thể khác của sơ đồ ba hậu vệ sẽ đòi hỏi Southgate đưa ra quyết định táo bạo hơn.
Phương án khác thường
Đưa hậu vệ phải hay nhất thế giới sang một vị trí không phải hậu vệ phải có vẻ là một đề xuất kỳ lạ.
Xếp những cầu thủ tốt nhất vào vị trí sở trường rồi xây dựng đội bóng xung quanh họ thường là điểm khởi đầu hợp lý đối với bất kỳ huấn luyện viên nào. Tuy nhiên, dàn hậu vệ phải mà Gareth Southgate đang sở hữu có thể — và có lẽ nên — khiến ông thử thách quan niệm truyền thống đó.
Tuyển Anh đang thiếu các lựa chọn ở hàng tiền vệ. Dele Alli, James Maddison, Jack Grealish, Alex Oxlade-Chamberlain và Mason Mount đều cạnh tranh cho một vị trí dâng cao, nhưng vai trò tiền vệ lùi sâu lại là điểm yếu nhất của đội tuyển.
Jordan Henderson chắc chắn đá chính nếu đủ thể lực, nhưng Harry Winks và Declan Rice đều chưa phải những lựa chọn thực sự thuyết phục vào lúc này.
Với khả năng phân phối bóng của Alexander-Arnold, kỹ năng chuyền bóng của anh sẽ vô cùng giá trị ở trung tâm sân — phương án mà Jamie Carragher trước đây từng đề xuất với Liverpool.
Sử dụng Alexander-Arnold và Henderson làm cặp tiền vệ trung tâm trong sơ đồ 3-4-3 sẽ cho phép Southgate xếp James đá hậu vệ biên và có thể sử dụng Wan-Bissaka như trung vệ thứ ba.
Đây là phương án cực đoan nhất nhằm đưa toàn bộ hậu vệ phải vào đội hình, đồng thời cũng khó xảy ra nhất bởi Southgate chưa thử nghiệm bất kỳ hệ thống nào tương tự và tuyển Anh chỉ còn bốn trận trước khi vòng bảng khởi tranh.
Một phương án dung hòa với Alexander-Arnold và Henderson trong sơ đồ 4-3-3 cũng có thể được cân nhắc. Khi vòng bảng có nhiều trận đấu mà tuyển Anh rất dễ giành chiến thắng, sẽ thật tuyệt nếu Southgate thử nghiệm Alexander-Arnold ở vị trí tiền vệ trung tâm.
Dù những người thay thế ở vị trí hậu vệ phải sẽ yếu hơn, sự nâng cấp tại điểm yếu rõ ràng nhất của tuyển Anh có thể khiến sự đánh đổi này trở nên xứng đáng.
Alexander-Arnold cũng từng thần tượng Steven Gerrard khi còn nhỏ: “Tôi thực sự ngưỡng mộ mọi khía cạnh trong lối chơi của anh ấy... Tôi luôn nghiên cứu cách anh ấy thi đấu và muốn trở thành một người giống như anh ấy.”
Không có gì đảm bảo Alexander-Arnold sẽ trở thành một Gerrard tái sinh, nhưng anh sở hữu đầy đủ những công cụ để chuyển sang thi đấu ở vị trí tiền vệ trung tâm, ngay cả khi đó chỉ là giải pháp tạm thời trong lúc tuyển Anh tìm cách phát huy thành tích lọt vào bán kết World Cup.
Sở hữu nhãn quan để thực hiện những đường chuyền mà ít người khác nhìn thấy, khả năng chuyền bóng bằng cả hai chân cùng kỹ năng tắc bóng khá tốt (anh đạt trung bình 1,6 pha mỗi trận tại Premier League mùa này, một con số đáng kể khi xét đến thời lượng kiểm soát bóng của Liverpool), hậu vệ phải của Liverpool xử lý bóng tốt hơn Henderson, Winks hoặc Rice, đồng thời đọc trận đấu đủ tốt để hóa giải những đợt lên bóng của đối thủ.
Anh có thể trở thành bệ phóng hoàn hảo cho những pha phản công thông qua Raheem Sterling và Jadon Sancho.
Khi người hâm mộ chuẩn bị cho mùa hè với cẩm nang Euro 2020, những cổ động viên trung thành của tuyển Anh sẽ có rất nhiều câu hỏi — thể trạng của Harry Kane, vị thế của Jordan Pickford, các lựa chọn ở vị trí trung vệ — nhưng Alexander-Arnold sẽ không phải là một trong số đó.
Việc sử dụng Alexander-Arnold ở hàng tiền vệ ít nhất cũng nên được thảo luận và hy vọng sẽ được thử nghiệm từ nay đến trận ra quân của tuyển Anh gặp Croatia vào ngày 14 tháng 6.
Kịch bản dễ xảy ra nhất
Với quá ít thời gian chuẩn bị, tuyển Anh nhiều khả năng sẽ tiếp tục sử dụng sơ đồ 4-3-3 tại Euro và Alexander-Arnold vẫn đá hậu vệ phải.
Tất nhiên, điều đó hoàn toàn không có vấn đề gì, bởi hệ thống này cho phép Southgate sử dụng bộ ba tấn công Sterling–Kane–Sancho và có thể bố trí hai trong số những tiền vệ có thiên hướng dâng cao.
Tuy nhiên, không thử nghiệm Alexander-Arnold ở hàng tiền vệ vẫn mang lại cảm giác như một cơ hội bị bỏ lỡ. Phương án này có thể trở thành thảm họa, nhưng cũng có thể giúp tuyển Anh khai thác điểm mạnh lớn nhất để giải quyết điểm yếu lớn nhất của mình.
Nó sẽ không để lại chỗ cho Alli, Grealish hoặc Maddison, trừ khi Sancho hoặc Sterling phải ngồi ngoài, và đó là một vấn đề.
Dù vậy, trong bối cảnh chấn thương hoàn toàn có thể xảy ra, tuyển Anh lẽ ra sẽ được hưởng lợi nếu thử nghiệm các hệ thống khác nhau trước thềm Euro. Sau hành trình vòng loại dễ dàng, họ đã có rất nhiều cơ hội để làm điều đó.
Tuyển Anh là ứng viên vô địch số một với tỷ lệ 5/1 theo bảng tỷ lệ cược Euro 2020 mới nhất. Họ sở hữu hậu vệ phải hay nhất hành tinh và Southgate đang xếp anh đá hậu vệ phải.
Đó không hẳn là một điều đáng phàn nàn, nhưng khi sở hữu một tập hợp tài năng xuất sắc đến vậy ở vị trí hậu vệ phải, việc không cố gắng sử dụng nhiều hơn một người trong đội hình xuất phát vẫn tạo cảm giác hơi lãng phí.
*Ảnh chính thuộc bản quyền của Alastair Grant / AP Photo*
Cập nhật lúc 2026-07-16 08:28